یک دهه سیاست جهانشمول غرب درافغانستان مضمون نخست

تحکیم سلطه اسلامی وتسلط دین سالاری درقدرت سیاسی

پیشدرامد
طرح مسأله
دولت دست نشانده
سلطه دین سالاران
 
 پیشدرامد
مدتی است که در انتشار این گونه نوشته های بحث برانگیز خود دچار تردید شده ام.

علت آن  در نظرداشت رسم معمول یا پیشدواری عده ای از جامعهء ماست که می شود آنها راپیشدا وری زده نامید.  اغلب نوشته های روشنفکران افغانستان به دلیل فرهنگ  وعادت زشت پیشداور ی یا خوانده نمی شود و یا اگرهم کسی آنها را بخواند، بدون تعقل به نتیجه گیری های احساساتی می انجامد. چون نوشته های من برخلاف برخی از فرزانه های کشور، عاری ازهرچه که دمارانقلابی، ملی گرای افغانی ،ملت مداری و مداحی تاریخ است، می باشد وبه تابو ها ودگم ها به دیدۀ انتقادی می بینم، به مزاق یک تعداد سازگار نمی باشد. مگر به دلیل این فکر که گفتنی های خود را سانسور وپنهان ننمایم ، همچنان نظربه خواهش برخی ازدوستان که علاقمند به شرح اوضاع و عوامل  ناگواریک دهه تاثیرات پروسه سیاست جهانشمول جامعه جهانی درافغانستان اند، یادداشت ها وتفکرات خود را به نشر میرسانم. خواهشم این است که دگر اندیشان وکسانی که با این برداشت های من موافق نیستند، به بحث بپردازند.
پیش ازآغازبه یاداشت ها،به یاد نوشته های افتادم که سی سال قبل توسط سیاستمدار و نویسندۀ ایرانی، آقای  دکترکریم سنجابی تحت عنوان ( قصه من، ایران من) درمجله « روز گارنو» درپاریس چاپ می شد. سنجابی که ازاعضای جبهه ملی، پیروان زنده یاد دکترمحمد مصدق بود، از ناهمگونی فکری برخی از روشنفکران ایرانی که درپهلوی آخوند ها ایستاده بودند وازحکومت ضد آخوندی، زنده یاد دکتر شاپور بخیارپشتبانی نکردند، رنج می برد. سنجابی از دیدگاه تاریخ، جریانات سیاسی ناهمگون ایران را بعد از جنبش تنباکوبه نقد کشیده بود. او که شاهد عینی به قدرت رسیدن آخوند سالاران به همکاری برخی از روشنفکران ایرانی بود، درنوشته های خود به تشریح ناهمگونی فکری قشر روشنفکران ایران پرداخته و گوشه هایی ازآینده فلاکت بار رژیم مذهبی آخوند سالاری را روشن کرد.
به تاریخ هشتم فبروری 2012 دکتراحمد صدر حاج سیدجوادی با انتشار نامه ای سرگشاده به برخی وئب سایت ها خطاب به مردم ایران، به عنوان یکی از افرادی که درتاسیس نظام و مدیریت انقلاب نقشی ایفا کرده‌ از آنها پوزش خواست.
این نوع راه وروش وعملکر واقعاً آموزنده اند.
بدبختانه که درافغانستان برخی از روشنفکرانی که دراشتباه سیاسی غرق اند، و برخلاف ادعا هایی که داشتند، جانب مدعیان دیگری را گرفتند وخدمتگار آنها و دچار اشتباه شدند،اما معذرت خواهی ازمردم را ننگ می پندارند.
 اصطلاح ناهمگونی سیاسی و فکری ازجمله مقولاتی است که برای بسیاری از روشنگران افغانستان نیز صدق می کند. این قشر که ازنیم قرن اخیر به ناهمگونی های فکری و سیاسی آغشته شده در بدو شناخت موقعیت قشری وسیاسی خود، مانند بلبلی است که ازیک شاخه می پرد و به شاخۀ دیگری می نشیند.
اینجانب درمضامینی که نشر میشوند، خواهم کوشید تا ناهمگونی های فکری و سیاسی این قشر راروشن نمایم.
حوادث تاریخ چهاردهه اخیرافغانستان، نخست اشغال نظامی افغانستان توسط شوروی سابق و اکنون زیادترازیک دهه سیاست جهانشمول جامعه جهانی درافغانستان، یکی از جمله حوادث مهم قرن حاضر بشمارمی آید. اما پیش از همه بگویم که این پروسه به ناکامی لنجامیده است.
این پروسۀ ناکام جامعه جهانی که با مصارف هنگفت اقتصادی برخی از کشورهای صنعتی با تغیرات کم در زمینه های اقتصادی،فرهنگی واجتماعی درافغانستان عملی شد، ازیک جهت این پروژه ها خسارات مالی برای برخی از کشورهای کوچک صنعتی که درافغانستان سهم داشتند، ببارآورد و به بحران اقتصادی این کشورها شدت بخشید.ازجانب دیگر،با این همه قربانی که مردم افغانستان و جامعه جهانی داد، رشد اقتصادی به نفع عمومی مردم افغانستان صورت نگرفت.تغییرات فرهنگی و اجتماعی وسیعی در روبنائی جامعه رخ نداد.برعکس کشوری که نیم قرن پیش ازیک نظام سیاسی سکولارناقص برخورداربود، زن ها آزادی نسبی داشتند،هنرمندان به سطح فرهنگی جامعه، بدون دخالت مذهبیون برنامه اجرا می کردند. ولی اکنون بعد از یک دهه سیاست اقتصادی و نظامی جهانشمول، این کشور شروع کرده که دوران ما قبل تاریخ را سپری کند.
 
طرح موضوع
اکنون زیادتراز یک دهه از فعالیت جامعه جهانی درافغانستان می گذرد. درپایان سال 2011 میلادی کنفرانس بن دوم درآلمان و درماه های می و جولای 2012  کنفرانسهای درشیکاگو و توکیو در باره افغانستان برگذارشده بود.
کنفرانس بن دوم مانند گردهمایی دیگر جامعه جهانی، بدون نتیجه و بالاخره نمایشی از شکست سیاست، اقتصادی به رهنمایی بانک جهانی درافغانستان بود. افغانستان یگانه کشور عقب ماندۀ است که درسه دهه اخیرزیادترین کنفرانس های جهانی در باره آن برگذار شده است. بسیاری ازاین کنفرانس ها بدون نتیجه بدون میل وعلاقه کشورهای شرکت کننده سپری شده است.علت آن در بی مسوولیتی و عدم استحکام قدرت مرکزی افغانستان است.
نکته جالبی که دراین کنفرانس ها مکررآ مورد توجه قرارمیگرد، این است که هنوز زیادتراز90 در صد مصارف حکومت افغانستان ازطریق کمک های خارجی سرهم می شود. یعنی جامعه جهانی در ظرف یک دهه موفق نشده که اقلآ 50 در صد مصارف نظام افغانستان را ازعواید ناخالص ملی آن سرهم کند. درنتیجه ما اکنون با افغانستانی سر کار داریم که از نگاه درجه عقب ماندگی اقتصادی،اجتماعی وسیاسی در دهه نخست هزاره سوم میلادی پایا نترین درجه رشد خودکفایی کشورهای عقب مانده، را نشان می دهد. در اینجا بیاد قضاوت آقای (مایکل منلی) صدراعظم کشورجامایکا افتادم .اودرمصاحبه ای دریک فلم مستند که در باره اخراج کارگران شرکت لباس دوزی آلمانی« هینس» در جامایکا صورت گرفته،می گوید که در دوران نخست وزیریم ، جهت گرفتن کمک های اقتصادی به بانک جهانی به واشنگتن رفتم، بعد ازمذاکره با بانک جهانی وتعیین شرایط برای کمک های اقتصادی به این واقعیت بر خوردم که، پروسه استعمارنوین کشورجامایکا درچهارچوب قرارداد کمک های بانک جهانی از نو آغاز شده است.
راستی دردهه نخست هزارسوم پرداختن به این موضوعات بنیادین که چگونگی دستیابی جوامع انسانی و کشورهای فقیر به تجدد، نوگرایی و نوسازی و بالاخره رسیدن به دموکراسی از مسائل عمده و دلمشغولی­های اصلی انسان ها دراین دوران است. این مسآله فقط به کشورهای پیشرفته اروپایی محدود نمی­شود. زیرا در سده­ اخیر برخی ازکشورها درحال توسعه و فقیر نیزکوشیدند و موفقانه درشاهراه تجدد ، نوسازی و مدنیت گرایی قدم گذاشتند، لاکن افغانستان درسده روان از کاروان تجدد و نوگرایی و نوسازی به دور ماند. این جامعه دریک برزخ سیاه نادانی گیر کرده است.

اکنون پرسشی که مطرح است، این است که این وضعیت اسفناک اجتماعی و سیاسی این سرزمین زاییده چه عواملی است؟
اگرازحاشیه‌های تاریخی صرف نظرکنیم، دولت دست نشانده و حامیان چپاولگر ودخالت سلطه مذهبی درسیاست دراین دهه ازجمله عواملی اند که به شرح آن می پردازم.

  دولت دست نشانده
مخالفت صریح مردم افغانستان با نظام سیاه طالبان موضوعی منطقی، ساده و قابل پذیرش بود.ولی موقعیت جغرافیایی افغانستان،چیزی فراترازوضعیت سیاسی این کشوراست. پیش ازنیمه قرن است که، امریکا و برخی از کشورهای اروپایی‌ برای کنترل واثرگذاری برکشورهای شرق میانه برنامه‌هایی ممانند پیمان بغداد را برنامه ‌ریزی ‌کردند.افغانستان یک حوزه غنیمتی در محاسبه آنها بود. به خصوص که بعد ازپیمان بغداد، پاکستان یک بازیگر مهم منطقه‌ای شد. که نه تنها سیاست‌های داخلی خود را مشخص نمی‌کرد، بلکه درمواقعی اشغال نظامی افغانستان توسط شوروی سابق، سرنوشت سیاسی افغانستان را هم تعیین می‌کرد.

برداشت روشنگران افغانستان به عواقب و اثرات دخالت نظامی امریکا در2001 ازهرجهت کوتا ‌بینانه بود. این حمله نیازمند توجه جدیتری داشت. اگردراوائل برخی از نهاد های سیاسی روشنگران افغان در خارج وبرخی ازتحصیل کرده گان افغان، پس ازحمله امریکا و سرنگونی طالبان، همچنان شانه به شانه درپهلوی جمعیت اسلامی و باقی گروه های جهادی نمی ایستادند و دست دردست هم نمی داند و تنها نیرو استبدادی طالبان را نشانه نمی گرفتند ومشكلات سیاسی افغانستان را درسقوط طالبان خلاصه نمی نمودند، امكان بازتولید استبداد سیاسی مذهبی ودین سالاری و فروافتادن مردم درسلطه مذهب سالاران درچهارچوپ قانون اساسی نوین و مشروعیت بخشیدن به جمهوری اسلامی افغانستان به این سان راحت و كم‌هزینه برای اسلامیست ها صورت نمی ‌پذیرفت.
روشنگران افغان به این واقعیت آگاه بودند که، حکومت مجاهدین و طالبان توسط قدرت‌های مختلف مانند آمریکا، عربستان سعودی و پاکستان به عنوان موقعیتی برای رسیدن به اهداف شخصی و جمعی‌ در منطقه مورد سوءاستفاده قرار گرفته بودند. ضرورت نبود که بازتولید حقوقی، دراستبداد سیاسی ودین سالاری و فروافتادن مردم درحلقه این نظام صورت می گرفت. برای اینکه هر‌گونه حمله نظامی خارجی پشتیبانی شده، عواقب خواسته و ناخواسته فراوانی را با خود به همراه می آورد. هر‌گونه حمله نظامی، بی‌تردید تلفات جانی فراوانی در برخواهد داشت بدون این‌که نتیجه محسوس و قطعی‌ای داشته باشد. به علاوه حمله نظامی خارجی در افغانستان، باعث درگیری‌های دیگر داخلی و منطقه‌ای شده است، درحالی که اگر درداخل خود کشورحکومت سیاه مذهبی طالبی توسط خود افغان ها سرنگون میشد، امید می رفت که درآینده، زمینه برای تحولات رشد سکولاریزم ومردم سالاری ریشه می گرفت.
همه ما می دانیم تصویرغلطی که آمریکا از خود به عنوان حامی دموکراسی در سراسر دنیا ارائه می‌کند؛ نادرست است. چون هدف آمریکا هرگز ایجاد حکومت‌های دموکرات نبوده است، مگر این‌که با او سازگار و همراه باشند.
درافغانستان امریکا، نظامی بنام جمهوری اسلامی درشکل اولیگارشیانه درچهارچوپ سنت ومذهب وحتی به نوعی "دموکراتیک" ناقص سرپا کرد. ولی این حکومت درعمل ،همان حاکمیت مطلق را داشت و دارد. درشکل نظام جمهوری است لاکن درعمل و روش حاکمیت، آقای کرزی مانند رژیم سلطانی که "ماکس ویبر" جامعه شناسی آلمانی ازآن در تعریف حکمفرمایان عثمانی ترک یاد کرده است، می ماند.
حکومتی که درشکل نظام جمهوری استقرارمی يابد؛ نقش اجتماعی آن می بایست مرتبط با زندگی انسانها درجامعه می بود، درحالیکه جمهوری اسلامی افغانستان نیست. این جمهوری محدود به خود است. برای روشن شدن وضع « کلیه شئون اجتماعی کنونی» باید توجه به دستآورد های یک دهه این دولت داشت. نقش تاریخی یک دهه این دولت را نمی توان ازسرنوشت کنونی افراد، جدا ازحوادث ناگوار کنونی مورد مطالعه قرارداد. امروز آقای کرزی درافغانستان درهمهء ابعاد، ازغیرمادی ترین جنبه های زندگی گرفته تا به پدیده های کاملا مادی حیات اجتماعی مثل شکل سکونت و امور مربوط به مرفولژی اجتماعی مداخله دارد.
اقتصاد کنونی افغانستان،اقتصادی رانتی است. دست‌کم نود درصد مصارف کشور از طریق کمک های خارجی تامین میشود. ازنظرمالی، دولت افغانستان وابسته به ملت نیست، برای اینکه هرماه پول خدا داده مصارف حکومت از کمک‌های خارجی می رسد. ولی بدبختانه که درافغانستان ملت وابسته به دولت است واکنون این جمهوری چه دولتی است؟
این حقیقت مهم را باید در نظر داشت که در افغانستان هیچگاه دولت ها قادر نبودند که رفاه اندکی برای اقوام همه اطراف هندوکش فراهم کنند؛ بنابراین مردم دهات و حاشیه نشینان شهر کاملا نادیده گرفته شده بودند. در افغانستان رابطه بین دولت و رده‌های پائین جامعه موجود نبود.درافغانستان در حدود ده در صد قشرتجار،مالکین بزرگ و بیوکراتهای دولتی زندگی راحتی داشتند. آنها از لحاظ اجتماعی و اقتصادی از قدرت بر خوردار بودند. خوب می خوردند وخوب می پوشیدند. ولی یک دهه سیاست‌های اقتصادی جامعه جهانی درقالب تئوری های نئولیبرالیسم، نا برابری‌های ساختاری و نارضایتی اجتماعی مردم افغانستان را زیادتر تشدید کرده است. افزایش استفاده از بازار ضعیف با نهادهای فاسد دولتی، با تشدید قطبی شدن افغانستان، باعث نا آرامی‌های قومی و اجتماعی شده است.ازآغاز این رژیم، شکل‌گیری یک قشرفاسد اقتصادی و همکار دولت از مسائلی دردناکی بود که صلح اجتماعی و مسائل قومی را در افغانستان، آسیب زد. اکنون بعد از یک دهه تسلط اقتصادی و سیاسی جامعه جهانی درافغانستان، مردم خسارات مادی و معنوی از رهگذار عملکرد و سیاست‌گذاری‌های مسئولان جامعه جهانی دیده اند.

 سلطه دین سالاران
افغانستان از رده کشورهای اسلامی است که هنوز،اعتقاد جای خرد، و دین جای فلسفه را گرفته‌است. امکان دارد که در قرون متمادی برخی فلاسفهٔ اسلامی در این سر زمین بوده‌اند، اما اینان یا سرکوب شده‌اند و یا مجبور بوده‌اند همواره مباحث فلسفی را طوری عنوان کنند که با باورهای دینی برخورد پیدا نکند. به عبارت دیگر، دراین سرزمین فلسفه، خودمدار نبوده‌است، یا می‌بایست آنرا با دین هماهنگ کرد یا حالت تزیینی و تشریفاتی داشته که آن را «آداب» می‌گفته‌اند و در پیشگاه خلیفه، به خصوص دردوران غزنویان و عباسیان که بوستان سرای های فرهنگی وجود داشت. عارفانی از بوستان سرای های فرهنگی  به دربار سلطان و خلیفه جمع می شدند. نوعی رقابت روایتی رواج داشته و هر دانشمندی چند روایت از افلاطون و ارسطو و دیگر فیلسوفان یونانی نقل می‌کرده که هدف صرفاً ذکر روایت بوده و جنبه کاربردی نداشته‌ است. خلیفه نیز از اینکه چنین اندیشمندانی در خدمت دارد، احساس غرور می‌کرده و حالت « پیشرفت » به او دست می‌داده ‌است. جالب است که همین حالت هم اکنون در جمهوری اسلامی افغانستان و برخی از بلاد اسلامی دیگر رایج است.
قرارشنیدنی که آقای کرزی یک صد یازده مشاوردارد. ازمشاهدات مشاورین رنگا رنگ آقای کرزی به این نتیجه می رسیم که برخی از آنها با استناد به امام جعفر صادق که به روایت جلد اول تاریخ "طبری" که طرح جنتری اسلامی را نموده بود،برنامه های دیدار آنرا تنظیم میکنند. برخی با استناد به جابر انصاری وشیخ عبده مصری وهابرماس و ماکیاولی محتوای گفتار او را راهنمای می کنند. این مشاورین در حد خود و به تصورآقای کرزی شاید یک گام به پیش باشد. اما کُنه قضیه تغییر نکرده. همچنان فرهنگ روایتی باقی مانده، منتهی مرجع استناد تغییر کرده‌است.
 به همین دلیل در سرتاسر جهان پرغرور اسلام امروزی حتی یک انکشاف علمی ویا فیلسوف در حد فلاسفه غرب به وجود نیامده‌است. درعلوم اجتماعی معیار زندگی و پویندگی هرجامعه با مجموعه‌ای از جوامع که خود را متعلق به تمدن خاصی می‌دانند، با میزان نوع و کیفیت آنچه که آن ها به جامعه بشری ارائه و عرضه می‌کنند، رابطه مستقیم دارد. آنچه عرضه می‌شود می‌تواند از نوع مادی باشد یا معنوی. می‌تواند فلسفه و هنر و ادبیات و فکر نو باشد و می‌تواند انواع و اقسام کالاهای صنعتی. همین رشته را بگیریم و گسترش دهیم به حوزه ادب و هنر و موسیقی و اندیشه ‌پردازی‌های نو،می بینیم که متاسفانه درکل درهزاره سوم با پیشرفت های ابزارمعلوماتی و موفقیت دست آورد انقلاب انفرماتیک در دنیای امروز، نه تنها افغانستان که بلکه حوزۀ موسوم به جهان اسلام نه حرف نویی دارد. نه هنر تازه‌ای که جهان‌شمول باشد، دارد. اگربه معیارهای پیشرفت انسانها نگاه کنیم، می بینیم که سهم جهان اسلام در این زمینه‌ها بسیار اندک است.
با اتکا به گفتارپیش،اگرافغانستان را در رابط اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مورد بررسی قرار دهیم، می بینیم که، مذهب وسنت درپهلوی نظام های مستبده ازعوامل عمده اجتماعی عقب ماندگی جامعه افغانستان بوده و هستند.

حتی ما این ناهمگونی اجتماعی را  در سیمای جمیعت افغان های مهاجر درخارج مشاهده می کنیم. درسه دهه اخیر که جمیعت افغانهای مهاجردرکشورهای غربی زیاد شده است، نسل های نوین افغان آنقدر که می بایست از فرهنگ و اقتصاد کشورهای میزبان بهرۀ مادی و معنوی ببرند، نه بردند. صاحب این قلم درسال 1377 مضمونی تحت عنوان( پناه گزینی وساختار جمعیتی افغان های پناه گزین در مثال پناه گزین های افغان در کانادا) در شماره چهارم "مردم نامه باختر" ص 84 - 113 چاپ نمودم. در 2009 دوباره در رابطه با مسائل اجتماعی و واقعیت های جمیعت افغان های کانادا، به کند و کاو پرداختم. انگیزه پژوهشی آن را مجموعه یی از گزارش های تشکیل می داد، که در پارلمان اروپا در باره بحران های خانوادگی مهاجرین مطرح کرده و بالای آن بحث نمودند. در اخیر دسمبر2009 در جریده" پیام روز"مضمون دیگری راجع پناه گزینان افغان نوشتم. از بررسی ارقامی که از احصائیه مرکزی کانادا بدست آوردم، این واقعیت را نشان می داد که تعداد دانشجویان جامعه مهاجر افغان درایالت انتاریوی، کانادا بسیار ناچیز بود.


امروزجامعه درونی وبیرونی افغانستان بعد از یک دهه سیاست جهان شمول جامعه جهانی، درشمار عقب مانده ترین کشورهای روی زمین است و اجتماع کوچک افغان ها درخارج نیز اسیر مذهبگرای گردیده است. مردم ما چه در داخل وچه در خارج در یک برزخ سیاه مذهبی گیر کرده اند. برای ما افغان ها هنوز مفاهمی چون تجدد«مدرنیته» نوگرایی «مدرنیسم» و نوسازی «مدرنیزاسیون» بیگانه است.
دراینجا باید این مسئله روشن شود که هدف این مقاله توهین به باور عقیدتی کسی نیست. در زبان عام سیاسی درشرایط کنونی افغانستان بین مسلمانان علاقمند به شرکت در فعالیت های سیاسی و جنگسالاران ومافیای مذهبی که گروه "اسلامیست" ها را تشکیل میدهند، فرق عمده ای وجود دارد. هر مسلمانی حق دارد که، همچون ديگر شهروندان يک کشور، در سرنوشت سياسی وطن اش شرکت کرده و مناصب و مقامات مختلف دولتی را به دست آورد؛ اما گروه های اسلامی در افغانستان هستند که معتقد به (اسلامی کردن حکومت و دستگاه قضایی) آن اند. آن ها جز خودشان (که می پندارند سخنگوی اکثريت افغان ها اند) کسی را شايستهء دست يافتن به مناصب و مقامات دولتی اين حکومت اسلامی نمی دانند و در زبان تحليل های سياسی امروزين از اين گروه اخير با اصطلاح "اسلاميست" ياد می کنند، این گروه تعین کننده روند سیاسی امروز و فردای افغانستان شده اند.
هم اکنون مذهب و سنت از جمله عوامل بازدارنده یی اند که مرحلۀ گذار جامعۀ ما را به طور چشمگیری سد کرده است. جالب است که تا کنون مسائلی از قبیل "آنچه که خود داریم" و " آنچه که اکنون هستیم" و "آنچه که از دیگران در شرایط کنونی می خواهیم اقتباس کنیم" و یا استفاده کنیم، مورد سنجش عمیق و ارزیابی وسیعی برخی از قلم بدستان افغانستان قرار نگرفته است. بیش ازچندین دهه بدین سو در جامعۀ سنتی ما گذار از دوران ارزش های کهنه به ارزش های شبه نوین، آغاز یافته است، ولی همیشه در داخل با فرهنگ های مواجه شده است که در بسیاری موارد با آن ها در تضاد و ناهماهنگی و ناهمگونی قرار داشته است.حال اکراین تضاد را مورد بررسی قرار دهیم، می بینیم که سلطه جهان بینی مذهبی راست و چپ سنتی در پهلوی قدرت های مستبده و سیاست های استعمار نقش عمده داشته است.
سیطره جهان‌بینی ایدئولوژی مذهبی راست و چپ سنتی، قوه خلاقیت را ضعیف و حتی زائل کرده‌است. مبنای خلاقیت و نوآوری واقعی، فکر آزاد است. یعنی فکر نقاد. زیرا روند خلاقیت، یک روند انتقادی است. روند شک است، تردید است، آزمایش است و نقد بر آزمایش است. در یک کلام، روند خلاقیت و ابتکار نه تنها نقد است، بلکه نقد بر نقد است. از این رو، این روند به هیچ روی با سلطه جهان‌بینی مذهبی راست و چپ سنتی، نمی‌خواند.
جامعه مذهبی افغانستان هنوز به مرحله گذارعقل باوری و نقد بر نقد نرسیده است. در جامعه ای که فرهنگ عقل باوری حاکم نباشد، احساسات فردی و اجتماعی سایه سنگینی در فرهنگ رو بنائی دارد. از نگاه تئوری جامعه شناسی عامل ایجاد کننده فرهنگ، میراث اجتماعی است. این میراث جنبه ذخیره ای دارد و در ساخت آن عوامل بسیاری مداخله می کنند. مثل اطلاعات و دانش های موجود در جامعه، هر قدر محتوای این میراث فرهنگی گسترده باشد وتحول نیزدر آن راه داشته باشد، دامنه پویائی آن وسیع تراست. امروز در افغانستان روند کلی کشور بجای این که مطلوب عقلا و عقلگرایی باشد، مطلوب مداحان و فریبکاران و ریاکاران و رانت خواران شده است.
نوامبر 2012
                                    ادامه دارد
.......................................................................................................................................


گلایۀ عبدالوحید نیکزادپروانی


 

nike hyperdunk black and gold's Avatar
nike hyperdunk black and gold پاسخ به موضوع: #767587 18 ساعت 10 دقيقه قبل
nike air max zero black green,nike air max 90 essential black mint candy
nike hyperdunk black and gold
yeezy's Avatar
yeezy پاسخ به موضوع: #767489 18 ساعت 45 دقيقه قبل
I needed to compose you that little bit of remark to say thanks a lot the moment again considering the incredible knowledge you have shared at this time. It was so incredibly open-handed with people like you to allow without restraint what many people could have marketed as an e book to make some profit for their own end, and in particular now that you might well have done it if you ever considered necessary. Those tricks also acted as a good way to recognize that some people have the same zeal the same as my personal own to know more and more when it comes to this condition. I know there are some more fun opportunities up front for individuals who browse through your site.
yeezy
adidas stan smith's Avatar
adidas stan smith پاسخ به موضوع: #767047 23 ساعت 40 دقيقه قبل
I want to convey my love for your kindness giving support to men and women who absolutely need help with your concept. Your personal dedication to passing the message along was really significant and have continually enabled regular people much like me to achieve their goals. The helpful advice signifies this much to me and even further to my fellow workers. Thank you; from each one of us.
adidas stan smith
Adidas NMD Runner PK Red's Avatar
Adidas NMD Runner PK Red پاسخ به موضوع: #766786 1 روز 2 ساعت قبل
I must point out my love for your kindness in support of individuals who absolutely need help on your idea. Your personal dedication to getting the message along ended up being extremely interesting and have in every case empowered people much like me to arrive at their endeavors. Your new useful guideline means a whole lot to me and still more to my office colleagues. Best wishes; from everyone of us.
Adidas NMD Runner PK Red
nike shox r4 navy's Avatar
nike shox r4 navy پاسخ به موضوع: #766014 1 روز 12 ساعت قبل
nike air max plus jcrd,adidas zx 700 green grey
nike shox r4 navy
yeezy boost 350's Avatar
yeezy boost 350 پاسخ به موضوع: #765974 1 روز 13 ساعت قبل
My spouse and i ended up being fulfilled that Jordan could do his analysis out of the ideas he obtained from your own web page. It is now and again perplexing to just possibly be making a gift of facts that many others have been selling. We really take into account we need the website owner to give thanks to for this. The entire illustrations you've made, the simple site menu, the relationships you will aid to engender - it's all incredible, and it's really making our son in addition to the family know that that subject is interesting, and that's extremely fundamental. Many thanks for all the pieces!
yeezy boost 350
atlanta falcons jersey's Avatar
atlanta falcons jersey پاسخ به موضوع: #765133 1 روز 23 ساعت قبل
My spouse and i were now happy that Edward managed to conclude his homework because of the ideas he gained in your blog. It's not at all simplistic to simply happen to be making a gift of points which the rest might have been selling. So we remember we have the writer to thank because of that. The entire illustrations you made, the straightforward web site navigation, the relationships you can help foster - it is mostly superb, and it's aiding our son and us reckon that the topic is cool, and that's seriously vital. Thank you for the whole thing!
atlanta falcons jersey
yeezys's Avatar
yeezys پاسخ به موضوع: #764852 2 روز 2 ساعت قبل
I must show my appreciation to the writer just for rescuing me from this particular dilemma. Just after looking out throughout the internet and coming across techniques which were not pleasant, I was thinking my entire life was gone. Living minus the solutions to the problems you've resolved as a result of the article content is a crucial case, as well as the ones that would have negatively affected my entire career if I hadn't come across your site. Your main ability and kindness in maneuvering every item was very useful. I don't know what I would've done if I had not encountered such a solution like this. It's possible to at this moment look ahead to my future. Thank you so much for this professional and sensible help. I will not be reluctant to suggest your web page to anyone who ought to have support on this area.
yeezys
michael kors handbags's Avatar
michael kors handbags پاسخ به موضوع: #764796 2 روز 3 ساعت قبل
I am commenting to make you be aware of what a remarkable encounter my wife's child had browsing your blog. She picked up so many things, most notably what it is like to have a wonderful helping style to let other folks without problems know several complicated subject areas. You really did more than our expectations. Many thanks for providing the interesting, dependable, explanatory as well as unique tips about your topic to Emily.
michael kors handbags
lovelyoakleafplantationhomes's Avatar
lovelyoakleafplantationhomes پاسخ به موضوع: #764186 2 روز 11 ساعت قبل
kempoacademy, lovestripped,
lovelyoakleafplantationhomes
mens nike air force 1 red white's Avatar
mens nike air force 1 red white پاسخ به موضوع: #764165 2 روز 12 ساعت قبل
nike lunar force 1,nike air max bw coffee
mens nike air force 1 red white
mens nike air huarache red blue's Avatar
mens nike air huarache red blue پاسخ به موضوع: #763386 2 روز 22 ساعت قبل
nike zoom pegasus 32 womens purple black,nike zoom pegasus 33 womens blue silver
mens nike air huarache red blue
pandora jewelry's Avatar
pandora jewelry پاسخ به موضوع: #763071 3 روز 3 ساعت قبل
I simply had to appreciate you all over again. I'm not certain what I might have carried out in the absence of the entire advice discussed by you directly on this problem. It absolutely was an absolute challenging matter in my view, however , spending time with your skilled technique you dealt with that took me to leap over delight. I'm just thankful for the work and sincerely hope you are aware of a great job that you are getting into instructing others thru your web blog. Most probably you've never met all of us.
pandora jewelry
t锚nis nike free 3.0 flyknit feminino's Avatar
t锚nis nike free 3.0 flyknit feminino پاسخ به موضوع: #762592 3 روز 10 ساعت قبل
nike presto gris mujeres,nike air max tavas grey
t锚nis nike free 3.0 flyknit feminino
lcrangers's Avatar
lcrangers پاسخ به موضوع: #761838 3 روز 23 ساعت قبل
rosamondnotary, moorallertonschool,
lcrangers
nike kobe fast break mamba's Avatar
nike kobe fast break mamba پاسخ به موضوع: #761575 4 روز 2 ساعت قبل
womens nike air max 2014 green yellow,lebron 12 grigio and arancia interiors
nike kobe fast break mamba
yeezy boost's Avatar
yeezy boost پاسخ به موضوع: #761561 4 روز 3 ساعت قبل
I wish to point out my passion for your generosity for men and women that must have assistance with this one concern. Your special dedication to passing the message up and down ended up being pretty functional and have all the time made women much like me to achieve their desired goals. Your informative report signifies much a person like me and extremely more to my office colleagues. Best wishes; from each one of us.
yeezy boost
new england patriots jerseys's Avatar
new england patriots jerseys پاسخ به موضوع: #760935 4 روز 15 ساعت قبل
I must get across my admiration for your kind-heartedness giving support to all those that really need help on this niche. Your very own commitment to getting the solution all-around appears to be extraordinarily invaluable and have usually permitted others just like me to attain their pursuits. Your personal warm and helpful advice implies a whole lot a person like me and especially to my mates. Best wishes; from all of us.
new england patriots jerseys
yeezy boost 350's Avatar
yeezy boost 350 پاسخ به موضوع: #760671 4 روز 21 ساعت قبل
I precisely wished to appreciate you once again. I'm not certain the things I would've followed without the information shared by you on this theme. It seemed to be a real daunting condition in my opinion, however , finding out this skilled technique you treated that took me to cry over delight. Now i am happy for your advice and as well , wish you find out what an amazing job you're accomplishing educating some other people via your blog. I am sure you've never encountered any of us.
yeezy boost 350
Adidas NMD R1 Primeknit Core Black Boost Japan Pack's Avatar
Adidas NMD R1 Primeknit Core Black Boost Japan Pack پاسخ به موضوع: #760352 5 روز 4 ساعت قبل
I needed to put you this little bit of note to finally give thanks as before for your incredible tactics you have shared on this website. This is simply strangely open-handed of you to present openly just what a few individuals could have offered for sale for an e book in making some bucks for their own end, and in particular considering that you might have tried it if you wanted. Those tips in addition served as the good way to fully grasp the rest have the same dreams similar to my very own to find out great deal more regarding this problem. I'm certain there are lots of more pleasurable occasions ahead for many who see your site.
Adidas NMD R1 Primeknit Core Black Boost Japan Pack
retro jordans's Avatar
retro jordans پاسخ به موضوع: #759426 6 روز 1 ساعت قبل
I am commenting to let you be aware of of the superb discovery my child experienced visiting the blog. She picked up too many issues, which include how it is like to have an amazing coaching mindset to have certain people completely grasp certain extremely tough subject matter. You actually did more than my desires. Thank you for providing these beneficial, safe, revealing as well as cool thoughts on this topic to Lizeth.
retro jordans
nike air max 95 black and white's Avatar
nike air max 95 black and white پاسخ به موضوع: #759263 6 روز 4 ساعت قبل
free flyknit 5.0 nsw,nike air force 1 upstep warrior n7
nike air max 95 black and white
lacoste online shop's Avatar
lacoste online shop پاسخ به موضوع: #759171 6 روز 5 ساعت قبل
I must show my passion for your generosity for men and women who should have help on in this topic. Your personal commitment to passing the solution along had been unbelievably significant and has regularly empowered somebody just like me to reach their pursuits. Your insightful report signifies a whole lot to me and further more to my office workers. Thanks a lot; from each one of us.
lacoste online shop
chrome hearts's Avatar
chrome hearts پاسخ به موضوع: #757839 1 هفته 8 ساعت قبل
I enjoy you because of your entire labor on this blog. Kim takes pleasure in going through research and it's really easy to understand why. Almost all notice all about the lively form you deliver priceless techniques via this web blog and in addition cause participation from the others on the content so my simple princess has always been being taught a whole lot. Enjoy the remaining portion of the year. You're the one conducting a dazzling job.
chrome hearts
olive--tree's Avatar
olive--tree پاسخ به موضوع: #757757 1 هفته 10 ساعت قبل
shree-engineers, komunitastaufan,
[url=http://www.olive--tree.com/]olive--tree[/url]

نظر شما چیست؟

PLG_KUNENADISCUSS_GEN_GUEST

اخبار روز

BBC ‮فارسی - صفحه افغانستان

کتاب ها