ضرورت توافق با افغانستان بر سر رژیم آبی رودخانه هریرود

افغانستان و آب
آب بستر آبادانی ست و نخستین تمدن‌های مهم در کناره‌ها و امتداد رودهای بزرگی چون نیل، دجله و فرات، هیرمند و آمو شکل گرفتند. در این میان افغانستان هر چند در کمربند خشک و کم آب واقع شده

اما؛ وجود رشته کوه‌های پامیر و هندوکش کشور به یکی از کشورهای نادر در حوزه آب‌های فرامرزی جهان تبدیل کرده است. در این شرایط از آن جاییکه در مناطق خشک و نیمه خشک جهان آب از عوامل بنیادین و اصلی توسعه، امنیت و رفاه بشمار می‌رود و مقدار آب تجدید شونده افغانستان بر اساس گزارشها به 49.3 میلیارد مترمکعب کاهش یافته، در سالهای گذشته توجه به منابع آبی افغانستان افزون گشته است. لذا مسأله آب‌های فرامرزی تبدیل به دغدغه ملی کابل شده و مقامات این کشور با توجه به مفهوم "دیپلماسی آب" سیاست‌هایی را در مورد منابع داخلی و رودخانه‌ای مشترک پیگیری می‌کنند. در این شرایط از یک سو نقش منابع آب در افغانستان کاهش فقر، توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی، بهبود سطح زندگی افغانها، تهیة آب کافی به نسل‌های آینده مد نظر قرار گرفته و اهدافی چون بهبود وضعیت معیشتی نسل‌های کنون و آیندة افغان بوسیلة فراهم آوری، افزایش دسترسی به آب آشامیدنی، افزایش مصونیت غذایی خانواده‌ها، تقویت مصونیت‌ها در برابر تاثیرات خشکسالی ها و سیلاب‌ها، توسعه و ادارة پایدار منابع آب به اشتراک استفاده کنندگان آب، حفظ پایداری محیط زیست و.. را با کمک منابع داخلی و خارجی چون اتحادیه اروپا، بانک توسعه آسیایی، اداره کشاورزی سازمان ملل متحد، مؤسسه تکنیکی، اداره توسعه بین‌المللی ایالات متحده امریکا، دولت هندوستان و.. به پیش می‌برند.
در بعد دیگری افغانستان به دلیل کوهستانی بودن، منشأ رودهای مهمی از جمله هیرمند، هریرود، پنجاب و سند است که به کشورهای همسایه وارد می‌شوند. درواقع هر چند در گذشته با توجه به مشکلات سیاسی بسیار زیاد افغانستان برنامه‌های جدی برای کنترل آب‌های فرامرزی خود نداشته، اما در سال‌های اخیر مسئله بهره‌برداری از رودخانه‌های مرزی اهمیت زیادی پیدا کرده است. بنابراین دولت افغانستان اقدام به مطالعه و اجرای پروژه‌هایی برای ذخیره آب‌های از مرزها کرده و توجه جدیی به ساخت بندها و سدها بر روی رودخانه‌های داخلی و منطقه‌ای خود چون هریرود داشته است. در همین راستا اکنون نیز بسیاری هنوز در کابل بر این نظرند که هریرود رودی داخلی و افغانستانی است.

کابل و رودخانه هریرود
درواقع رود هریرود از ارتفاعات هندوکش افغانستان سرچشمه می‌گیرد و پس از طی ۶۵۰ کیلومتر در نزدیکی شهرستان تایباد به مرزهای افغانستان و ایران می‌رسد. در ایران پس از پیوستن چند رودخانه فصلی به آن تا تنگه ذوالفقار خط مرزی ایران و افغانستان به طول ۱۰۷ کیلومتر را تشکیل می‌دهد و سپس ۱۱۷ کیلومتر مرز مشترک ایران و ترکمنستان را تشکیل می‌دهد و در حوالی شهر تجن ترکمنستان فرو می‌رود. دراین‌بین رودخانه هریرود یکی از منابع اصلی آب ورودی به بخشهایی از مناطق شمال شرق ایران و جنوب ترکمنستان است و دو کشور کشورهای پایین دست رودخانه هریرود هستند.
اهمیت رودخانه هریرود به لحاظ و تأمین آب آشامیدنی مشهد و بخشی از نیازهای دشت سرخس مورد توجه است. با این حال تاریخچه توافقات ایران ترکمنستان بر سر هریرود به دوران شوروی باز می‌گردد و تعیین حق آبه ایران و روسیه در رودخانه‌های مرزی از جمله هریرود، در قرار داد ۱۹۲۱ (اسفند ۱۲۹۹) سهم دو کشور از آبهای سرحدی، مساوی اعلام شد و سپس در مهرماه ۱۳۷۰، بر سر چگونگی استفاده از آب رودخانه و نیز احداث سد دوستی سهم هر یک از استفاده از آب و انرژی سد به صورت مساوی تعیین شد. در مقابل عملاً بین ایران و افغانستان توافق نامه‌ای درباره تقسیم آب هریرود وجود ندارد. همین امر بر پیچیدگی و چالش حل سر رژیم آبی رودخانه هریرود می‌افزاید. گذشته از این نیز دولت افغانستان علاوه بر سدهای سلما و پاشدان، وعده ساخت دو سد دیگر بر روی هریرود را نیز داده تا بتواند بخش‌های دیگر آب‌های هریرود را مدیریت کند. سد یا بندهای دیگری قرار است طی کم‌تر از یک دهه آینده بر روی هریرود ساخته شوند. در این شرایط هر چند از نگاه کابل سد سلما تحول شگرفی در کشاورزی و تولید فرآورده‌های در این منطقه به وجود خواهد آورد و به چند دلیل نمی‌تواند به صورت جدی در تأمین آب سد دوستی مشکل ایجاد کندو به عبارتی سد سلما آب این رودخانه را بطور مداوم و پایدار مدیریت و توان مدیرتی سیستماتیک آب را دارد و فاصله زیادی در حدود 400 کیلومتر با سد دوستی دارد و تنها نزدیک به ۳۰ درصد از حق‌آبه جغرافیایی از این رودخانه، توسط افغانستان مدیریت شده و افغانستان هنوز از ۷۰ درصد دیگر سهم بهره نمی‌برد. اما بی گمان ساخت و تکمیل سدهایی دیگر بر روی هریرود یا سدهای پاشدان، کفگان و تیرپل، افغانستان ممکن است ۳۰ درصد دیگر از آب‌های حوزه هریرود نیز مدیریت شود و به ابعاد کاهش سهم ایران و ترکمنستان بیانجامد.

ضرورت‌هایی برای توافق با افغانستان بر سر هریرود
درواقع در دوره‌های گذشته دولتها در کابل تلاش کرده‌اند تا درخواست تعیین رژیم حقوقی برای هریرود را به آینده سپارند و یا گفتگوها در بخش سیاسی و امنیتی را با ایران نهایی کرده و بخش آب را مسکوت گذارند. در این حال باید توجه داشت که در حالی که ایران  تلاش کرده است که وضعیت رژیم حقوقی این رودخانه را مشخص کند و از نگاه تهران و بسیاری رودخانه هریرود یک رودخانه مشترک بین ایران، افغانستان و ترکمنستان است، هنوز برخی در افغانستان هریرود را داخلی می‌دانند. در مقابل در کنار این نیز در کنار انتقادهای تهران، مقامات کابل معتقدند چند رود از داخل ایران مانند «کشف رود» و «جام رود» به هریرود می‌ریزد و در بعضی از موارد ایران در بالا دست آب رود است و باید اقدام متقابلی در جهت مدیریت ورود سرشاخه‌های آب وارده به هریرود داشته باشد.
با این حال اکنون به نظر اراده محکم‌تری برای حل این چالش بین کابل و تهران فراهم شده است. درواقع همچنان که در گذشته رییس جمهور غنی گفته بود: "یکی از کارهای مهم موسی شفیق، نخست وزیر اسبق کشور معاهده میان افغانستان و ایران در مورد رودی هلمند بود که در زمان صدارت او منعقد شد و در همان زمان، به تصویب شورای ملی رسید و از طرف پادشاه توشیح شد." اکنون که مذاکرات افغانستان و ایران برای تدوین سند جامع همکاری دنبال می‌شود و از میان پنج کمیسیون مشترک همکاری میان دو کشور، کمیته‌های آب نقش مهمی دارد، مساله هریرود بسیار مهم است. در این شرایط توافق با افغانستان بر سر رژیم آبی رودخانه هریرود می‌تواند به روند سند راهبردی و جامع برای همکاری‌های دوجانبه کمک کند و دو کشور با دیپلماسی برد-برد در کنار تدوین معاهده جامع بین ایران و افغانستان رژیم حقوقی هریرود را برای همیشه روشن کنند و با گذر از سیاست وقت کشی و تن ندادن به توافقنامه‌های حقوقی از فرار یا به تعویق انداختن سیاست‌گذاری پرهیز کنند.
دراین‌بین رویارویی قاطع با مسئله توافق با افغانستان بر سر رژیم آبی رودخانه هریرود می‌تواند به عزم دو کشور برای کاهش سطوح اختلاف، فراهم‌کردن نوعی توافق همه‌جانبه و افزایش راهبردی مناسبات در سطوح گوناگون؛ افزایش پیوندهای مختلف فرهنگی، ژئوپلیتیکی و سیاسی دو کشور کمک کند. گذشته از این نیز باید گفت فرمول آینده رژیم آبی رودخانه هریرود می‌تواند مبتنی بر استفاده معقول و منصفانه از آب، مزایای مطلوب و پایدار برای دو کشور باشد تا آسیب قابل توجهی به کشورهای مسیر رود و امنیت آبی مناطق همجوار مرزی وارد نشود. در این چارچوب انعقاد قراردادی با کسب درصد آب مناسب هریرود در فرمول مذاکره دو جانبه تهران- کابل و یا سه جانبه با مشارکت ترکمنستان (با اختصاص سهم بسیار کم) را می‌توان مد نظر قرار داد و کابل را مجاب به همکاری در اختصاص سهم بیشتر آب کرد.
 درواقع همچنین با توجه به اینکه اساساً بخش عمده‌ای از حقوق بین‌الملل در حوزهٔ رودها ماهیت توافقی دارد، عدم حل آب رودخانه هریرود می‌تواند به منشائی برای تنش آینده در روابط دو کشور بدل گردد. لذا دستیابی به توافق امری فوری است. دراین‌بین اگر کابل سهم برداشتی خود از آب هریرود را گسترده کند و عملاً جریان آب هریرود به ایران را قطع کند و اختلاف دو کشور نیز بسیار گسترده خواهد. در این میان باید گفت اگر دیپلماسی آب به‌درستی پی گرفته نشود و توافق همه‌جانبه‌ای در این زمینه صورت نگیرد،‌ تکرار مسئله هیرمند و چالش هیرمند یا هامون و اختلاف آبی ایران و افغانستان در مورد این رود می‌تواند در مورد آینده هریرود هم رخ دهد و پیامدهای گوناگون داشته باشد.
 

calvin klein outlet online's Avatar
calvin klein outlet online پاسخ به موضوع: #768150 1 ساعت 20 دقيقه قبل
I actually wanted to jot down a comment to say thanks to you for some of the marvelous secrets you are giving out at this site. My considerable internet research has now been paid with professional facts and strategies to talk about with my contacts. I 'd claim that many of us site visitors are quite fortunate to dwell in a really good website with so many special individuals with helpful secrets. I feel really blessed to have seen your weblog and look forward to some more fun times reading here. Thanks once more for a lot of things.
calvin klein outlet online www.calvinkleinoutlet.us.com
nike dunk wedge sneakers australia's Avatar
nike dunk wedge sneakers australia پاسخ به موضوع: #768061 2 ساعت 20 دقيقه قبل
nike air force 1 high duckboot black,nike hypershift rojo and negro
nike dunk wedge sneakers australia
nike air max 90 sneakerboot orange grey's Avatar
nike air max 90 sneakerboot orange grey پاسخ به موضوع: #767717 6 ساعت 39 دقيقه قبل
nike shox classic r4 onix,nike internationalist silver blue
nike air max 90 sneakerboot orange grey
lacoste outlet's Avatar
lacoste outlet پاسخ به موضوع: #767342 10 ساعت 8 دقيقه قبل
I would like to express my thanks to this writer for rescuing me from such a predicament. Because of exploring through the world-wide-web and meeting concepts which are not pleasant, I was thinking my entire life was over. Being alive without the presence of strategies to the difficulties you've solved all through your good site is a serious case, and those that might have badly affected my career if I had not noticed your blog. Your personal talents and kindness in touching every aspect was valuable. I don't know what I would've done if I hadn't come upon such a stuff like this. I'm able to at this time relish my future. Thanks very much for your high quality and sensible help. I will not hesitate to endorse your blog to any person who ought to have counselling on this subject.
lacoste outlet www.lacosteonlineshop.us.com
stmhf's Avatar
stmhf پاسخ به موضوع: #766622 18 ساعت 15 دقيقه قبل
ochappysmiles, masterdisasterrelief,
stmhf
nike huarache ultra yellow's Avatar
nike huarache ultra yellow پاسخ به موضوع: #765788 1 روز 5 ساعت قبل
stefan janoski max blue,nike huarache free 2012 quickstrike
nike huarache ultra yellow
cheap jordans's Avatar
cheap jordans پاسخ به موضوع: #765605 1 روز 7 ساعت قبل
I precisely had to thank you so much once more. I'm not certain what I would've gone through without the information provided by you regarding this concern. It seemed to be a very terrifying condition in my position, but being able to view a new well-written fashion you handled it took me to jump with fulfillment. Now i'm grateful for your support and as well , have high hopes you know what an amazing job you are always doing training other individuals via your website. I am certain you've never encountered any of us.
cheap jordans www.shoesjordan.us.com
nike lunar vapor trainer mp for sale's Avatar
nike lunar vapor trainer mp for sale پاسخ به موضوع: #765319 1 روز 11 ساعت قبل
nike air max bw premium dark loden,nike free run 2 mid high top trainers black
nike lunar vapor trainer mp for sale
led shoes's Avatar
led shoes پاسخ به موضوع: #765075 1 روز 14 ساعت قبل
My husband and i have been really contented that Edward managed to carry out his researching from your precious recommendations he grabbed using your web pages. It's not at all simplistic to just possibly be releasing methods which usually many people have been making money from. And we remember we need the writer to thank for this. Most of the explanations you have made, the simple site navigation, the relationships you will make it possible to foster - it is most astonishing, and it's really letting our son and us understand the concept is fun, and that is particularly pressing. Thanks for all!
led shoes www.ledshoes.us.com
adidas yeezy boost's Avatar
adidas yeezy boost پاسخ به موضوع: #764654 1 روز 19 ساعت قبل
I enjoy you because of your entire labor on this website. Debby takes pleasure in going through research and it's simple to grasp why. Almost all learn all concerning the lively medium you provide effective thoughts by means of the website and in addition improve response from other ones about this article and our child is undoubtedly becoming educated a great deal. Enjoy the remaining portion of the year. You are conducting a first class job.
adidas yeezy boost vtu.cc/yeezyboost
nmd's Avatar
nmd پاسخ به موضوع: #764476 1 روز 21 ساعت قبل
Thank you a lot for providing individuals with an extraordinarily memorable chance to read articles and blog posts from this web site. It really is very pleasant and as well , full of a great time for me and my office acquaintances to visit the blog particularly thrice in a week to see the newest guides you will have. And indeed, we are at all times fulfilled considering the outstanding thoughts served by you. Some 2 areas on this page are surely the most efficient I have ever had.
nmd ix.sk/Jkn2P
birkin bag's Avatar
birkin bag پاسخ به موضوع: #763428 2 روز 11 ساعت قبل
I as well as my guys happened to be looking through the good information found on the website then instantly I got an awful suspicion I had not expressed respect to the website owner for those techniques. Those young men had been as a result stimulated to study all of them and have simply been having fun with these things. I appreciate you for genuinely really accommodating as well as for settling on these kinds of great things millions of individuals are really eager to know about. Our sincere apologies for not saying thanks to earlier.
birkin bag www.hermes-handbags.us.com
goyard handbags's Avatar
goyard handbags پاسخ به موضوع: #763020 2 روز 18 ساعت قبل
I am commenting to let you understand what a fantastic discovery my cousin's girl found using your web site. She came to find too many things, with the inclusion of how it is like to have a marvelous helping spirit to let many more without difficulty master selected complicated things. You undoubtedly exceeded readers' desires. Thanks for churning out these valuable, healthy, explanatory as well as fun tips on the topic to Tanya.
goyard handbags www.goyardhandbags.us.com
nike free trainer 5.0 premium's Avatar
nike free trainer 5.0 premium پاسخ به موضوع: #762964 2 روز 19 ساعت قبل
nike air presto dark grey,mens nike air max 95 purple grey
nike free trainer 5.0 premium
nike internationalist lx in anthracite's Avatar
nike internationalist lx in anthracite پاسخ به موضوع: #762904 2 روز 20 ساعت قبل
nike shox tl1 blue,air jordan retro 6 green yellow
nike internationalist lx in anthracite
air jordan's Avatar
air jordan پاسخ به موضوع: #761401 3 روز 21 ساعت قبل
I really wanted to write down a small message so as to say thanks to you for these magnificent strategies you are placing here. My time intensive internet research has finally been compensated with wonderful strategies to write about with my neighbours. I 'd say that most of us website visitors actually are unequivocally lucky to live in a fantastic community with very many wonderful individuals with interesting points. I feel very much grateful to have encountered your weblog and look forward to some more enjoyable moments reading here. Thank you again for a lot of things.
air jordan www.airjordan.us.com
reebok outlet's Avatar
reebok outlet پاسخ به موضوع: #760889 4 روز 6 ساعت قبل
Thanks for your whole work on this web page. Kate loves working on internet research and it's really easy to see why. All of us know all concerning the lively means you produce helpful ideas via your blog and as well as improve response from other individuals about this area plus our simple princess is undoubtedly starting to learn a great deal. Take advantage of the remaining portion of the year. Your performing a brilliant job.
reebok outlet www.reebokoutlet.us.org
nike air flight 89 red's Avatar
nike air flight 89 red پاسخ به موضوع: #760774 4 روز 9 ساعت قبل
nike lebron soldier 10 sky blue black,nike air max tn mint
nike air flight 89 red
adidas yeezy's Avatar
adidas yeezy پاسخ به موضوع: #760513 4 روز 14 ساعت قبل
I intended to create you one very small word to finally give thanks over again with the remarkable concepts you've documented here. This is really incredibly open-handed with you to make unreservedly all most of us could possibly have marketed for an e-book to get some cash for themselves, specifically given that you could have tried it in case you desired. Those secrets as well served as a great way to be sure that other people have the same interest just like my very own to know the truth more and more with reference to this problem. I am sure there are many more enjoyable periods in the future for individuals who looked at your blog post.
adidas yeezy catb.in/oEOD
longchamp's Avatar
longchamp پاسخ به موضوع: #759713 5 روز 8 ساعت قبل
I wanted to construct a simple note so as to express gratitude to you for all of the lovely concepts you are posting here. My long internet lookup has at the end of the day been recognized with really good insight to share with my neighbours. I 'd suppose that many of us readers actually are very much endowed to live in a useful site with so many perfect people with great pointers. I feel very grateful to have encountered your entire web pages and look forward to plenty of more amazing minutes reading here. Thanks once more for a lot of things.
longchamp www.long-champhandbags.org.uk
mens nike cortez orange black's Avatar
mens nike cortez orange black پاسخ به موضوع: #759579 5 روز 11 ساعت قبل
mens nike air max 90 ultra essential,adidas zx flux red and black jack
mens nike cortez orange black
adidas eqt's Avatar
adidas eqt پاسخ به موضوع: #759388 5 روز 16 ساعت قبل
My spouse and i got very ecstatic Ervin could finish off his survey with the ideas he got out of your site. It is now and again perplexing to just be handing out guides the rest could have been selling. And we also discover we need you to appreciate for this. These explanations you made, the straightforward web site navigation, the relationships you help foster - it's most impressive, and it is making our son and our family know that the article is excellent, and that is quite essential. Thank you for all!
adidas eqt www.adidas-eqt.us.com
curry 4's Avatar
curry 4 پاسخ به موضوع: #758097 6 روز 16 ساعت قبل
I would like to convey my love for your generosity in support of those people who need help with this particular field. Your real commitment to passing the solution all around became pretty invaluable and have without exception helped workers much like me to reach their goals. This warm and helpful guideline means much a person like me and a whole lot more to my colleagues. Many thanks; from all of us.
curry 4 www.curry4shoes.us.com
chrome hearts's Avatar
chrome hearts پاسخ به موضوع: #757772 1 هفته 44 دقيقه قبل
Thanks so much for providing individuals with a very nice chance to read critical reviews from this blog. It can be very sweet and stuffed with amusement for me and my office mates to visit your blog at minimum three times weekly to see the fresh tips you have got. And indeed, I'm certainly fascinated with the remarkable creative concepts served by you. Some 4 facts in this posting are clearly the most efficient I've had.
chrome hearts www.chrome-hearts.us.org
yeezy boost 350's Avatar
yeezy boost 350 پاسخ به موضوع: #757313 1 هفته 11 ساعت قبل
I and my guys were found to be digesting the excellent tips and hints found on your web site and so quickly came up with an awful feeling I never expressed respect to you for them. These boys happened to be totally excited to read through them and have now in reality been enjoying those things. Many thanks for getting quite accommodating and then for considering this sort of incredibly good information millions of individuals are really desperate to be aware of. My very own honest apologies for not expressing gratitude to earlier.
yeezy boost 350 gul.ly/7u0x4

نظر شما چیست؟

PLG_KUNENADISCUSS_GEN_GUEST

اخبار روز

BBC ‮فارسی - صفحه افغانستان

کتاب ها